Jak każdy szanujący się chłopiec z prowincji, któremu zapachniała duża aglomeracja miejska odcinam się od wszelkiego rodzaju tanich i mało ambitnych sposobów spędzania wolnego czasu, a tym samym rozpoczynam długotrwały proces odchamiania mojej osoby.
Pierwszym krokiem w ów procesie była wizyta w Muzeum Wojska Polskiego.

Nie będę ukrywał, że historia sił zbrojnych naszego kraju na przestrzeni ostatnich kilkunastu wieków nie jest moją pasją, a muzeum odwiedziłem głównie ze względu na okresową wystawę dotyczącą historii polskich jednostek specjalnych oraz wojsk powietrzno- desantowych „Zanim uderzył GROM”. Nie będę opisywał co było w tej wystawie „fajnego” a co „niefajnego”, bo ma to taki sam sens jak chęć opisania wrażeń jazdy mustangiem z sześćdziesiątego szóstego roku; „nie dotkniesz, nie zrozumiesz”.

Mogę jednak wystawę ocenić, wyrazić swój subiektywny pogląd na nią.
Wszyscy, którzy czekają na westchnienia podziwu jeszcze sobie na nie poczekają, bowiem ( z całym szacunkiem dla wystawy i jej twórców ) mnie ona nie rusza. Może wynika to z faktu, że przez moje kilkuletnie obcowanie w kręgach militarnych wiele widziałem sprzętu, mundurów i innych militarnych gadżetów. Toteż kilka uzbrojonych po zęby manekinów nie robi na mnie większego wrażenia.
Jest jednak spora szansa, ze na kimś innym zrobi wrażenie ogromne, dlatego też poniższa fotorelacja ma charakter zachęcający do wizyty w muzeum przy Alejach Jerozolimskich.

Na koniec, moi drodzy czytelnicy, kilka zdjęć nie związanych bezpośrednio z wystawą „Zanim uderzył GROM”, ale przedstawiających rzeczy robiące na mnie dużo większe wrażenie.
Chodzi tu mianowicie o rzeczy funkcjonariuszy BOR odzyskane z miejsca katastrofy smoleńskiej czy elementy wyposażenia p.por. Bartosza Orzechowskiego.

Informacja dla skąpych:
Wejściówka do Muzeum WP: 10 pln
studenci- 50 % zniżki

Miłego oglądania.

źródło zdjęć: własne
autor: Magdalena Wojda

Jakiś czas temu relacjonowałem spotkanie z gen. Sławomirem Petelickim, na którym oprócz poruszanego tematu zarządzania ryzykiem odbyła się promocja nowej książki o chlubie naszych jednostek specjalnych.
Po kilku miesiącach udało mi się znaleźć czas i sposobność by książkę przeczytać. Chciałbym podzielić się moimi wrażeniami dotyczącymi tej pozycji.

foto: http://www.historia.org.pl/

„Czy zastanawiałeś się, jaki tytuł powinny nosić nasze rozmowy?

Zastanawiałem się… Mam pewną propozycję, ale zanim Ci ja przedstawię, wróćmy do listopada 1963 roku. Poszliśmy do teatru… Twoja klasa i moja klasa.

Stare dzieje…

Nie szkodzi. Poszliśmy  do teatru na przedstawienie „Na dnie” Gorkiego.

Zgadza się

W czasie przedstawienia grupa rosłych chłopców zaczęła obrażać nasze koleżanki. Zwróciłem im uwagę, a oni obiecali, że się ze mną rozprawią po spektaklu. Pamiętasz co było dalej?

Czekali na Ciebie. Było ich kilkunastu. Nasi koledzy uciekli. Podszedłeś do najsilniejszego, najwyższego z napastników i strzeliłeś mu łba. Zalał się krwią. Upadł. Ty też byłeś we krwi. Chcieli Cię skopać. Już się do tego zabierali. Miałem w kieszeni mały scyzoryk. Zacząłem nim machać. Odskoczyli. Stanęliśmy plecami do siebie i powoli, powoli wyszliśmy z pola rażenia.

Dlaczego mi pomogłeś?

Bo nie zostawia się kolegi w potrzebie

Inni uciekli

Nie uchodzi.

Ale dlaczego? Nie bałeś się?

Bałem, ale sprawa była honorowa.

No to sprawa tytułu wyjaśniona. GROM: Siła i Honor”
(kursywa: Sławomir Petelicki, reszta: Michał Komar)

Za: GROM: Siła i Honor. Michał Komar, Sławomir Petelicki.

To jeden  z końcowych fragmentów, który wyjaśnia powód takiego, a nie innego tytułu. Cała książka utrzymana jest w takim właśnie tonie. Luźna rozmowa, w której najczęściej dominują wypowiedzi gen. Petelickiego, choć zdarzają się również dłuższe fragmenty autorstwa Michała Komara, mające na celu przybliżenie czytelnikowi sytuacji, o której w danym momencie mowa. Bardzo to wygodne, zwłaszcza dla młodych czytelników zważywszy, że książka w dużej mierze traktuje o historii, historii, która nie musi być wcale tak dobrze czytelnikowi znana, zwłaszcza jeżeli chodzi o młodsze pokolenie.

Mimo, iż czytając natkniemy się na wiele dat oraz, tak jak już wspomniałem, faktów o charakterze typowo historycznym  lektura nie nudzi. Wszystko skonstruowane jest w taki sposób, że mi, opornemu czytelnikowi, przerobienie prawie trzystu stron tekstu zajęło zaledwie dwa wieczory. Książka nie nuży. Długa opowieść dotycząca sytuacji politycznej często opierana jest o jakąś anegdotę, przez co nawet najdłuższy opis okoliczności jakiegoś zdarzenia staje się przystępny i łatwy do „strawienia”.

Trzeba otwarcie powiedzieć, że wypowiedzi gen. Petelickiego na pewno zostały przeredagowane w kwestii stylistycznej, niemniej jednak trzeba uznać inteligencje generała. Dialog w żadnym miejscu nie przypomina wypowiedzi pokroju wywiadów z naszymi piłkarzami ( Wygraliście, co myślisz na ten temat? – Myślę, że to dobrze, że wygraliśmy. ). Petelicki często abstrahuje od głównego tematu czy pytania; Z kolei Michał Komar idealnie potrafi sterować rozmową, przez co nie ma sytuacji kiedy po długiej wypowiedzi, która nieco odbiega od głównego wątku, mimo wielu pytań nasuwających się czytelnikowi, Michał Komar zadaje szablonowe, przygotowane wcześniej pytanie.

Co do samej treści, to trzeba od razu przestrzec wszystkich, którzy myślą, że dowiedzą się z tej książki suchych faktów o GROMie. Rozmowa Michała Komara z gen. Petelickim, przedstawia historię GROMu od samych jej początków, z punktu widzenia Generała. Petelicki opisuje zdarzenia na długo przed podpisaniem rozkazu utworzenia jednostki 2305. Opowiada o tym dlaczego  w ogóle zaczął interesować się tematyką działań specjalnych i jak wpadł na pomysł stworzenia tejże jednostki.

W pozycji tej przeczytamy o problemach jakie towarzyszyły początkom jednostki,  o pobycie Generała w Stanach Zjednoczonych. Będziemy mieli okazję prześledzić okoliczności wyjazdu GROMowców na Haiti czy szczegóły współpracy z zagranicznymi jednostkami o zdaniach podobnych do JW2305. Te i wiele innych, niezwykle ciekawych informacji sprawia, że ta książka powinna być niemal obowiązkową lekturą, każdego szanującego się militarysty.

Warto również zwrócić uwagę na pewne minusy. A w zasadzie jeden. Słuchając wielu wypowiedzi pana generała Petelickiego, a teraz jeszcze mając za sobą lekturę nie jako jego książki, zauważyłem, że stanowiska jakie generał przyjmuje w pewnych sytuacjach, są mocno tendencyjne.  Jego wypowiedzi zaczynają być przewidywalne. Na spotkaniu,  o którym pisałem generał odpowiadał na wiele pytań. Były to odpowiedzi bardzo mądre i często w stu procentach słuszne, lecz brzmiały jak niektóre wyuczone na pamięć, zdania z książki, o której dziś piszę. Patrząc na jego wystąpienia okazuje się, że sytuacja wygląda tak samo. Petelicki powiela swoje wypowiedzi, kseruje je, niemal nie zwracając uwagi na argumenty kontr rozmówców. Sprawia to wrażenie, że generał mimo prawdziwości jego kontrowersyjnych wypowiedzi, jest nieco głuchy na krytykę i solidne argumenty. W książce wyraźnie widać jego, nieco przesadzona jak dla mnie, pewność siebie i rzekłbym, totalny brak skromności.

Mimo to, książka GROM: Siła i Honor to pozycja warta zachodu. Świetna i bardzo wartościowa literatura, napisana w bardzo przystępnym dla przeciętnego człowieka stylu.

Spotkanie miało też charakter promujący wcześniej wspomnianą książkę „GROM. Siła i Honor”.
Gen. Petelicki mówił otwarcie, że przyjechał na AON w celach innych niż promocja tej pozycji bibliotecznej, ale stoisko wydawnicze z możliwością kupna książki i ogromny slajd reklamowy za plecami przemawiającego generała, świadczyły o czymś innym.
Chcąc, nie chcąc, reklama była udana, bo książki rozeszły się wśród studentów i wąskiego przedstawicielstwa kadry AON jak świeże bułeczki.

Musze przyznać, że do tego momentu nie znałem gen. Petelickiego go większej mierze, niż podaje Wikipedia czy inne, ogólnodostępne źródła.
Dlatego też moje zdziwienie było jeszcze większe kiedy za mównicą stanął siwy, charyzmatyczny, pewny siebie i swoich poglądów człowiek.

Generał rozpoczął swoje wystąpienie od opowieści o początkach GROM, o przeciwnościach jakiego go spotkały.
Przyznał otwarcie, że w trudnych początkach tej jednostki to właśnie Akademia Obrony Narodowej ( a właściwie wtedy jeszcze ostatnimi laty funkcjonowania Akademia Sztabu Generalnego) „otworzyła przed nami serce”. Funkcjonariusze mieszkali w jednym z akademickich internatów, idealnie wtapiając się w brać studencką. Petelicki żartował, że tylko sprzątaczki widziały o ich prawdziwych zadaniach, gdyż widziały jak trenowali na korytarzach internatu.
Abstrahując nieco od tematu muszę się pochwalić ( a patrząc na warunki pożalić), że mieszkam w jednym z pokoi, w którym kiedyś „urzędowali” GROMowcy. Wracając jednak do opowieści generała, obok możliwości konspiracji kolejnym atutem AONu był ogromny Rembertowski poligon, z którego korzystanie wbrew pozorom nie było wcale takie łatwe.

„Pan minister obrony, nabzdyczony jak zwykle… Nie wszyscy byli nabzdyczeni, bardzo przepraszam, ale ten był… Admirał Kołodziejczyk dał nam taki teren- bagna pod Zielonką, gdzie wykonywała próby artyleria; i mówi <niech frajerzy wezmą, nie ma dojazdu. A frajerzy poprosili znanych obecnie profesorów, kiedyś kolegów ze studiów, między innymi byłego Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, żeby im pomogli.
No i oni znaleźli taki drobiazg, że MON przez swoją arogancję, nie miał prawa wyłącznego użytkowania ( i chyba dalej nie ma )dla tego całego terenu między Zielonką, a Rembertowem. Napisaliśmy więc pismo do Ministra Ochrony Środowiska i Lasów Państwowych i on nam przyznał sam środek tego poligonu”
Takimi słowami gen. Petelicki wspomina walkę z MONem o podwarszawski poligon.

Petelicki przytoczył również ciekawą anegdotę, o tym jak żołnierze GROM, szkolili się strzelać obok żywego celu, trenując na swoim dowódcy w „kill hous`ie”, który notabene sami, własnoręcznie zbudowali. Jak widać początki naszej elitarnej jednostki, nie były takie łatwe i nie zapowiadały tak ogromnego sukcesu.

Generał zwrócił szczególną uwagę na to, że przez 20 lat istnienia jednostki były tylko trzy ofiary śmiertelne z czego żadna z nich nie zginęła podczas operacji bojowej. Jedną ofiarą był funkcjonariusz, który podczas skoku spadochronowego przy fatalnej pogodzie wylądował w morzu i utopił się.
Pozostałych dwóch żołnierzy GROM zginęło pod banderą ówczesnego Black Waters. Podsumowując słowami Petelickiego: „ jesteśmy jedyną na świecie taką jednostką, która w ciągu 20 lat nie straciła w akcji żołnierzy.”
Wspomniał on tez o akcji, dzięki której o Grupie Reagowania Operacyjno Manewrowego dowiedział się cały świat. Mianowicie o zdobyciu zaminowanej platformy Umn Quasr. Gdyby nie sukces Polaków (oraz amerykańskiego 15th MEU i brytyjskiej jednostki 3 Commando Brigade) , wejście do irackiego portu byłoby na długo zablokowane, gdyż zdetonowanie ładunków wywołałoby zaplanowane przez Saddama „morze ognia” i ogromną katastrofę ekologiczną w Zatoce Perskiej.

Poruszony został również dość trudny temat polityki i partactwa na najwyższych szczeblach politycznych.
Generał mówił, ze dowodzenie i zarządzanie jednostkami specjalnymi jest jak operowanie na otwartym sercu; wymaga najwyższej klasy specjalistów w tej dziedzinie. Dentysta, nawet najlepszy nie podoła temu wyzwaniu. Niestety według generała najwyższe stanowiska MON są obsadzone właśnie takimi dentystami.
Trudno się z tym nie zgodzić, kiedy Minister Obrony Narodowej jest absolwentem Akademii Medycznej w Krakowie.

Padły również optymistyczne słowa. Gen. Petelicki stwierdził, że w polityce nadszedł czas na nowych ludzi, którzy będą zadawać trudne i niewygodne pytanie. Czas ludzi, „ na których nie ma haków”, których nie można uciszyć. Pokazać ma to zwłaszcza nadchodzący rok 2011, o którym generał wyrażał się z dużym optymizmem. Jak będzie? Przekonamy się…

Przed częścią poświęconą pytaniom usłyszeliśmy, krótkie zakończenie, w którym zostało wyróżnione nazwisko Krzysztofa Kozłowskiego, byłego Ministra Spraw Wewnętrznych jako tego, który zasługuje na szczególne uznanie w kwestii powstania GROMu. Na koniec generał wspomniał o wystawie w Muzeum Wojska Polskiego „ Zanim uderzył GROM” dotyczącej historii wojsk specjalnych i powietrzno- desantowych po II WŚ. Gorąco zapraszał on do odwiedzenia wystawy mówiąc, że jest w niej tyle ciekawostek i informacji, że o niektórych on sam nie wiedział.

Część pytań był zdecydowanie zbyt krótka.
Na wypełnionej po brzegi Sali im. gen. Józefa Kuropieski znalazło się wiele osób mających miej lub bardziej ciekawe kwestie do poruszenia. Wśród natłoku pytań znalazło się również miejsce na moje. W kontekście ostatnich spotów reklamowych i listu z WKU zapytałem o stosunek generała do NSR.
W odpowiedzi została przywołana i pochwalona teoria „miecza i tarczy”. Miecz jako silna zawodowa armia oraz tarcza jako siły rezerwowe. Pomysł genialny, wykonanie, jak większość rzeczy w naszym kraju, koszmarne.

Jedno z pytań dotyczyło sprawy Tyrmanda, którą rzekomo Petelicki nadzorował. Generał powiedział tylko, że widział akta sprawy, nic więcej. Natomiast informacja jakoby sprawował kontrolę nad zbieraniem informacji o Leopoldzie Tyrmandzie została „wrzucona do wikipedii, bo pewnym ludziom nie spodobało się, mój ( Petelickiego) życiorys.”

Pytań było wiele, jeszcze więcej tych, na które nie było czasu. Moje kilka słów o tym spotkaniu na pewno nie oddaje jego przebiegu, ani przekazu, chciałbym jednak zachęcić do spotkań z takimi ludźmi jak generał Petelicki.
Nawet jeżeli nie zgadzamy się z nimi, to są oni ciekawą, konstruktywną i silną opozycją do naszych osobistych przekonań.

Od lat, już od czasów KS-ów, czy późniejszych Kompanii Kadrowych mówiono w naszym kraju o niedocenianiu, pogardzaniu wręcz nawet czasami wojskami specjalnymi. Po restrukturyzacji formacji tego typu na początku lat ’90 (Utworzenie Pułku w Lublińcu, a także GROMu) niewiele się zmieniło. Dopiero ostatnia dekada, a szczególnie okres po utworzeniu Dowództwa Operacji Specjalnych pokazały zmianę myślenia o SFach i ich postrzegania w kręgach dygnitarzy, czy to cywilnych czy wojskowych. Szkoda tylko, że w typowy dla Polski sposób, zamiast wykorzystać jednostki tego typu zgodnie z przeznaczeniem, wykorzystuje się je coraz częściej w walce… politycznej.

Mówi generał do generała, czyli „dyskusja” o JW. 2305:
http://www.tvn24.pl/12690,1647486,0,1,polko-kontra-petelicki–czyli-grom_owa-wojna,wiadomosc.html

Zdarzenie, według mnie mocno „napompowane” przez media, bo tak naprawdę nic złego się nie stało. Mimo to cała sprawa rzuca światło na jedną ważną rzecz dotyczącą elitarnych grup zarówno wojskowych jak i airsoftowych. Nawet największych „twardzieli” może położyć zwykła biegunka. Wiele pro team`ów skupia się na zaawansowanych technikach procedur i jeszcze bardziej zaawansowanym sprzęcie, zapominając o podstawowych sprawach, takich jak chociażby preparat na owady czy papier toaletowy. Amerykańskie filmy wykreowały nam błędny obraz żołnierza. Żołnierza, który nie je, nie pije, nie wydala. Jedyne co robi to walczy i ocala świat.  Rzeczywistość jest niestety dużo bardziej szara. Pamiętajmy więc, żeby do lasu zabierać papier toaletowy. Nawet grom przegrał z własnymi jelitami, co dopiero my .